english
Akademik Çalışmalar

ANONİM ŞİRKETLERDE ESAS SERMAYE ARTIRIMINDA PAY SAHİPLERİNİN HAKLARI

Anonim şirketlerin gelişimi ve yeniden yapılanması sürecinde sermaye artırımı hayati bir öneme sahiptir. Sermaye artırımı sayesinde şirketler rekabet gücünü artırmakta ve sağlanan yüksek kredibilite sayesinde mali anlamda rahatlama sağlamaktadırlar. Şirketteki bu değişim ve büyümeye paralel olarak, pay sahiplerinin de aynı oranda bu gelişimden pay almaları gerekmektedir. Çalışma, sermaye artırımı sürecinde pay sahiplerinin haklarını incelemektedir.

Bu sebeplerin ötesinde anonim şirketlerde esas sermaye artırımı kural olarak her zaman yapılabilir. Esas sermaye artırımı, bir sebebin gerçekleşmesinin sonucu olarak tasarlanmış bir düzenleme olmayıp, kanun koyucu tarafından kanunda öngörülmüş bir haktır ve haklı bir gerekçenin bulunması gerekmemektedir. Gerekçe gösterilmesi zorunluluğunun bulunmaması, kararın sadece bu sebeple iptal edilememesi anlamına gelmektedir. Ancak gerekçe gösterme zorunluluğunun bulunmaması, şirketin alacağı kararın TTK m.445'de öngörülen dürüstlük kuralına uygun olması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Esas sermaye artırımına ilişkin genel kurul kararının dürüstlük kuralına aykırı olduğu ve pay sahiplerini zarara uğratma kastı ile hareket edildiğini ispatlama yükümlülüğü pay sahiplerine aittir.

Şirketin esas sermaye artırımına haklı bir gerekçe bulması gerekmediği gibi esas sermayenin mevcut miktarı da pay sahipleri için müktesep hak teşkil etmez. Bu nedenle pay sahipleri, esas sermaye artırımına katılmadıkları takdirde şirketteki paylarının azalacağı gerekçesi ile sermaye artırımına karşı çıkamazlar, çıksalar da bu hukuk düzeni tarafından korunmaz. Diğer yandan pay sahiplerinin esas sermaye artırımına katılma yükümlülüğü de bulunmamaktadır. Böyle bir yükümlülük esas sözleşmede de kararlaştırılamaz. TTK m.480/I'de pay sahibinin pay bedeli veya payın itibari değerini aşan primi ifa dışında borç yükletilemez demek suretiyle bu hususu hüküm altına almaktadır. Sermaye artırımının önşartları olarak şunlar sıralanabilir.

I. Pay Taahhütlerinin Tamamının Yerine Getirilmiş Olması
II. Bilançoda Sermayeye Eklenmesine Mevzuatın İzin Verdiği Fonların Bulunmaması